Nee is nee: hoe word je jouw authentieke zelf?

Iemand afkappen aan de telefoon, aangeven dat je iets niet leuk vind van wat een ander doet, zeggen dat je geen zin hebt om met iemand op dat moment af te spreken. Eigenlijk zijn het de normaalste dingen in het leven, maar voor heel veel is dit ontzettend ingewikkeld.

Liever slikken we onze woorden in, stoppen we het ergens diep in onszelf weg. We doen er alles aan om niet onze waarheid te spreken. Allemaal omdat we ergens bang voor zijn. Het kan zijn de reactie van de ander, afwijzing, boosheid, verdriet. Het wegstoppen van woorden leren we vaak al op jonge leeftijd. Kinderen doen veel om te overleven en om zich veilig te voelen. Het hoeft ook helemaal niet te betekenen dat jouw omgeving ontzettend onveilig was. Het kan zelf zo zijn dat je één keer een negatieve reactie hebt gekregen toen je zei waar het op stond. Dat kan er al voor zorgen dat je dit de volgende keren vermijdt.

Maar wat doet dit nou eigenlijk? Het zorgt ervoor dat je emoties en jouw mening wegstopt. Dit mechanisme slaat naar binnen, in jouw lichaam. Het is een afwijzing van jezelf. Hierdoor verkrampt jouw lichaam. Dit kan zorgen voor lichamelijke en fysieke klachten. Het lang verzwijgen van jouw mening zorgt er ook voor dat je op een gegeven moment niet eens meer weet wat je voelt. Je bent veel meer bezig met de wereld om jouw heen, in plaats van jouw eigen binnenwereld. De focus ligt buiten jezelf. Je gaat daardoor steeds meer leven naar waarvan jij denkt dat goed is voor de ander. Denk daarbij aan jouw ouders, vrienden, familie, kennissen, en de grotere sociale kring.

En wat is dan de oplossing? Vaak wordt er gezegd: “probeer jouw authentieke zelf te zijn”. Dat is heel mooi, alleen doe het maar. Dit betekent dat je door misschien wel honderd lagen heen moet om tot jouw ‘authentieke zelf’ te komen. Want dit mechanisme heeft zich door de jaren heen ook langzaam kunnen opbouwen. Misschien zit er wel een laag van schaamte op jezelf uitdrukken, of een angst voor afwijzing, of een angst voor agressie. Het is dan dus de kunst om door al deze lagen heen te werken, om uiteindelijk weer jezelf terug te vinden.

Vragen als: ‘Wie ben ik eigenlijk? Waar sta ik eigenlijk voor? Wat voel ik überhaupt? Voel ik überhaupt wel iets?’ komen dan naar boven. Hoe meer je hiermee bezig gaat, hoe meer situaties je gaat herkennen waarin je ziet dat je jouzelf inhoudt. Dit zijn allemaal uitnodigingen om je stap voor stap meer uit te spreken. “Nee is ook een antwoord” zeggen veel mensen ook wel. Dat kan ook wel zo zijn, alleen doe het maar. Als je altijd gewend bent om ‘ja en amen’ te zeggen, voelt het nogal onnatuurlijk om ineens ‘nee’ te zeggen. Ik merk vaak aan mijzelf dat ik mijzelf altijd wil uitleggen en verantwoorden waarom ik ‘nee’ zeg. Maar volgens mij heb je helemaal geen reden of uitleg nodig om ‘nee’ te zeggen. Eigenlijk is ‘nee’ gewoon ‘nee’.

Oefening baart kunst, echt. En uiteindelijk merk je dat de mensen die echt van jou houden bij je blijven, ook al spreek je jezelf uit. Misschien houden andere mensen ook van je, alleen zit hun eigen ‘ego’ hen in de weg. Misschien zien zij jouw ‘nee’ ook wel als afwijzing, waardoor ze in de aanval gaan, verdediging of niks meer zeggen. Je triggert bij hen een soort fight, flight, freeze, omdat je ze diep raakt. Dit is voor hen een kans om zichzelf aan te kijken. Zijn ze daartoe bereid, dan geef je hen zelfs ook nog een stukje groei mee door jouw ‘nee’. Dus, doe met me mee en leer ook ‘nee’ zeggen, dan zijn we allemaal én een stukje eerlijker én trouw aan onszelf. Oftewel: dan zijn we authentiek.